ආර්ථික විද්‍යා සටහන් සහ ප්‍රස්ථාර වර්ගීකරණයට සරල සහ ඵලදායී ක්‍රමයක් 📊

ආර්ථික විද්‍යා සටහන් සහ ප්‍රස්ථාර වර්ගීකරණයට සරල සහ ඵලදායී ක්‍රමයක් 📊

ආර්ථික විද්‍යා ප්‍රස්ථාර වර්ගීකරණය සඳහා සරල හා ඵලදායී ක්‍රමයක් මෙහි දැක්වේ.

---

1. ආර්ථික විද්‍යාවේ මූලික කරුණු: ආරම්භය

මෙය සෑම ආර්ථික විද්‍යාඥයෙකුම දැනගත යුතු මූලික අදහස් ඇතුළත් කොටසයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: හිඟකම (scarcity), තෝරාගැනීම (choice), සහ අවස්ථා පිරිවැය (opportunity cost) වැනි ප්‍රධාන අර්ථ දැක්වීම් තේරුම් ගන්න. තවද, ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාව (microeconomics) සහ සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව (macroeconomics) අතර ඇති වෙනස අවබෝධ කරගන්න. නිෂ්පාදන සාධක (factors of production) ගැන අමතක නොකරන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර: නිෂ්පාදන හැකියාවන්ගේ මායිම (Production Possibility Frontier - PPF) ඔබේ පළමු තීරණාත්මක ප්‍රස්ථාරයයි. එය හිඟකම, තෝරාගැනීම් සහ අවස්ථා පිරිවැය මනාව පෙන්වයි.

---

2. ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාව: වෙළෙඳපොළ, පාරිභෝගිකයින් සහ ව්‍යාපාර

මෙම කොටස තනි තනි වෙළෙඳපොළ, පාරිභෝගිකයින් සහ ව්‍යාපාර හැසිරෙන ආකාරය ආවරණය කරන බැවින් එය සාමාන්‍යයෙන් විශාලම කොටස වේ.

2.1. ඉල්ලුම සහ සැපයුම: වෙළෙඳපොළේ හදවත

මෙය ක්ෂුද්‍ර ආර්ථික විද්‍යාවේ සෑම දෙයකටම මූලික වේ.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: ඉල්ලුම් නියමය (Law of Demand) (මිල ඉහළ යන විට ඉල්ලුම් කරන ප්‍රමාණය පහළ යයි) සහ සැපයුම් නියමය (Law of Supply) (මිල ඉහළ යන විට සපයන ප්‍රමාණය ඉහළ යයි) තේරුම් ගන්න. මෙම වක්‍ර විස්ථාපනය (shifts) කරන්නේ කුමක්ද (උදා: ඉල්ලුම සඳහා ආදායම හෝ සැපයුම සඳහා තාක්ෂණය) සහ වක්‍රය දිගේ ගමන් කිරීමට (movement along) හේතු වන්නේ කුමක්ද (මිලෙහි වෙනසක්) යන්න දැනගැනීම ඉතා වැදගත් වේ. අවසාන වශයෙන්, ඉල්ලුම සහ සැපයුම හමුවන වෙළෙඳපොළ සමතුලිතතාවය (market equilibrium) සහ පාරිභෝගික සහ නිෂ්පාදක අතිරික්තය (consumer and producer surplus) අවබෝධ කරගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • ඉල්ලුම් සහ සැපයුම් වක්‍ර: ඒවායේ නිවැරදි බෑවුම් සහිතව ඇඳීමට පුරුදු වන්න.

  • වෙළෙඳපොළ සමතුලිතතාවය: වක්‍ර දෙක ඡේදනය වන ස්ථානය පෙන්වන්න.

  • ඉල්ලුම/සැපයුම විස්ථාපනය වීම: මිල නොවන සාධක හේතුවෙන් මෙම වක්‍ර වමට හෝ දකුණට ගමන් කරන ආකාරය සහ එමඟින් සමතුලිතතාවය වෙනස් වන ආකාරය පුහුණු වන්න.

  • පාරිභෝගික සහ නිෂ්පාදක අතිරික්තය: ගැනුම්කරුවන්ට සහ විකුණුම්කරුවන්ට ලැබෙන ප්‍රතිලාභ දෘශ්‍යමාන කිරීමට මෙම ප්‍රදේශ වර්ණ ගන්වන්න.

2.2. ප්‍රත්‍යස්ථතාවය (Elasticity): දේවල් කෙතරම් සංවේදීද?

මිල, ආදායම හෝ වෙනත් සාධකවල වෙනස්වීම්වලට ප්‍රතිචාර වශයෙන් ඉල්ලුම් කරන හෝ සපයන ප්‍රමාණය කොපමණ වෙනස් වේද යන්න ප්‍රත්‍යස්ථතාවය මඟින් පෙන්වයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: ඉල්ලුමේ මිල ප්‍රත්‍යස්ථතාවය (PED), ඉල්ලුමේ ආදායම් ප්‍රත්‍යස්ථතාවය (YED), සහ සැපයුමේ මිල ප්‍රත්‍යස්ථතාවය (PES) ගැන ඉගෙන ගන්න. යම් දෙයක් ප්‍රත්‍යස්ථ (ඉතා සංවේදී) හෝ අප්‍රත්‍යස්ථ (නොසංවේදී) වන්නේ කුමක් නිසාද යන්න දැනගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • ප්‍රත්‍යස්ථ එදිරිව අප්‍රත්‍යස්ථ වක්‍ර: ඒවායේ සංවේදීතාව දෘශ්‍යමාන ලෙස නිරූපණය කිරීමට පැතලි (ප්‍රත්‍යස්ථ) හෝ තියුණු (අප්‍රත්‍යස්ථ) ඉල්ලුම් හෝ සැපයුම් වක්‍ර ඇඳීමට පුහුණු වන්න.

2.3. රජයේ මැදිහත්වීම: රජය මැදිහත් වන විට

විවිධ හේතූන් මත රජයන් බොහෝ විට වෙළෙඳපොළට මැදිහත් වේ.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: මිල සීමාවන් (price ceilings) සහ මිල සීමා (price floors) සහ ඒවායේ බලපෑම් අවබෝධ කරගන්න. බදු (taxes) සහ සහනාධාර (subsidies) ගැන ඉගෙන ගන්න. තවද, බාහිරතා (externalities) සහ පොදු භාණ්ඩ (public goods) වැනි වෙළෙඳපොළ අසාර්ථකවීම් (market failures) ගැන සොයා බලන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • මිල සීමාවන්/සීමා: මේවා හිඟයන්ට හෝ අතිරික්තයන්ට හේතු වන ආකාරය පෙන්වන්න.

  • බාහිරතා: මේවා පුද්ගලික සහ සමාජ පිරිවැය/ප්‍රතිලාභ අතර පරතරයක් ඇති කරන්නේ කෙසේදැයි අඳින්න.

2.4. නිෂ්පාදනය සහ පිරිවැය: ව්‍යාපාරයක් ඇතුළත

මෙම කොටස ව්‍යාපාර භාණ්ඩ සහ සේවා නිෂ්පාදනය කරන ආකාරය සහ ඒවා මුහුණ දෙන පිරිවැය ගවේෂණය කරයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: කෙටි කාලීන (short run) සහ දිගු කාලීන (long run) අතර වෙනස හඳුනා ගන්න. සමස්ත නිෂ්පාදනය (total product), ආන්තික නිෂ්පාදනය (marginal product), සහ සාමාන්‍ය නිෂ්පාදනය (average product) වැනි සංකල්ප තේරුම් ගන්න. විවිධ වර්ගයේ පිරිවැය ගැන හුරු වන්න (ස්ථාවර, විචල්‍ය, සාමාන්‍ය, ආන්තික). අවසාන වශයෙන්, පරිමාණ ආර්ථිකයන් (economies of scale) සහ පරිමාණ අලාභයන් (diseconomies of scale) අවබෝධ කරගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • කෙටි කාලීන පිරිවැය වක්‍ර: U-හැඩැති සාමාන්‍ය සමස්ත පිරිවැය (ATC) වක්‍රය සහ ආන්තික පිරිවැය (MC) එය ඡේදනය කරන ආකාරය කෙරෙහි අවධානය යොමු කරන්න.

  • දිගු කාලීන සාමාන්‍ය පිරිවැය (LRAC) වක්‍රය: ව්‍යාපාරයක් පරිමාණය කරන විට සාමාන්‍ය පිරිවැය වෙනස් වන ආකාරය මෙය පෙන්වයි.

2.5. වෙළෙඳපොළ ව්‍යුහයන්: විවිධ තරඟකාරීත්වයන්

වෙළෙඳපොළක තරඟකාරීත්වය රඳා පවතින්නේ එහි ව්‍යුහය මතයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: සම්පූර්ණ තරඟය (perfect competition), ඒකාධිකාරය (monopoly), ඒකාධිකාරී තරඟය (monopolistic competition), සහ ස්වල්පාධිකාරය (oligopoly) යන වෙළඳපොළ ව්‍යුහයන්ගේ ලක්ෂණ ඉගෙන ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • සම්පූර්ණ තරඟය: ව්‍යාපාරයක ඉල්ලුම් වක්‍රය (තිරස්) සහ එහි කෙටි කාලීන හා දිගු කාලීන සමතුලිතතාවය අඳින්න.

  • ඒකාධිකාරය: ඒකාධිකාරියෙකු තරඟකාරීත්වයට වඩා ඉහළ මිලක් සහ අඩු ප්‍රමාණයක් නියම කරන ආකාරය පෙන්වන්න.

---

3. සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව: සමස්ත ආර්ථිකය

මෙම කොටස සමස්තයක් ලෙස ආර්ථිකය දෙස බලයි.

3.1. සාර්ව ආර්ථික ඉලක්ක සහ මිනුම්

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: ආර්ථික වර්ධනය (GDP), අඩු විරැකියාව, අඩු උද්ධමනය, සහ ස්ථාවර ගෙවුම් ශේෂය (balance of payments) වැනි ප්‍රධාන ඉලක්ක තේරුම් ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර: ආදායම් චක්‍රීය ප්‍රවාහය (Circular Flow of Income) ආර්ථිකය හරහා මුදල් ගමන් කරන ආකාරය දෘශ්‍යමාන කිරීමට ඉතා ප්‍රයෝජනවත් වේ.

3.2. සමස්ත ඉල්ලුම සහ සමස්ත සැපයුම (AD-AS Model): ක්‍රියාත්මක වන ආර්ථිකය

මෙය සාර්ව ආර්ථික විද්‍යාව සඳහා මධ්‍යම ආකෘතියයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: සමස්ත ඉල්ලුමට (AD) (මුළු වියදම) සහ සමස්ත සැපයුමට (AS) (මුළු නිෂ්පාදනය) බලපාන දේ අවබෝධ කරගන්න. සාර්ව ආර්ථික සමතුලිතතාවය (macroeconomic equilibrium) සහ AD හෝ AS හි විස්ථාපනයන් උද්ධමනයට හෝ ආර්ථික පසුබෑමකට තුඩු දිය හැකි ආකාරය ඉගෙන ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • AD-AS ආකෘතිය: පහළට බෑවුම් වන AD වක්‍රය සහ ඉහළට බෑවුම් වන කෙටි කාලීන සමස්ත සැපයුම් (SRAS) වක්‍රය අඳින්න.

3.3. මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (Fiscal Policy): රජයේ අයවැය මෙවලම්

රජය සිය වියදම් සහ බදුකරණය ආර්ථිකයට බලපෑම් කිරීමට භාවිතා කරන ආකාරය මෙයින් දැක්වේ.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: ආර්ථිකය උත්තේජනය කිරීමට ප්‍රසාරණ මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (expansionary fiscal policy) සහ එය මන්දගාමී කිරීමට සංකෝචන මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (contractionary fiscal policy) තේරුම් ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර: රජයේ වියදම් හෝ බදු වෙනස්වීම් AD වක්‍රය විස්ථාපනය කරන ආකාරය පෙන්වීමට AD-AS ආකෘතිය භාවිතා කරන්න.

3.4. මූල්‍ය ප්‍රතිපත්තිය (Monetary Policy): මහ බැංකුවේ බලපෑම

මහ බැංකුව මුදල් සැපයුම සහ පොලී අනුපාත කළමනාකරණය කරන ආකාරය මෙයයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: මහ බැංකුවේ භූමිකාව සහ එහි ප්‍රධාන මෙවලම් (පොලී අනුපාත, මුදල් සැපයුම, විවෘත වෙළෙඳපොළ මෙහෙයුම්) ඉගෙන ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • මුදල් වෙළෙඳපොළ ප්‍රස්ථාරය (Money Market Diagram): මුදල් සඳහා ඇති ඉල්ලුම සහ සැපයුම අනුව පොලී අනුපාත තීරණය වන ආකාරය මෙය පෙන්වයි.

3.5. ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳාම: ලෝකය සමඟ සම්බන්ධ වීම

මෙය රටවල් එකිනෙකා සමඟ වෙළෙඳාම් කරන ආකාරය ආවරණය කරයි.

• සටහන් කරගත යුතු කරුණු: සංසන්දනාත්මක වාසිය (comparative advantage) සහ නිරපේක්ෂ වාසිය (absolute advantage) වැනි ප්‍රධාන සංකල්ප. ගෙවුම් ශේෂය (balance of payments) සහ විදේශ විනිමය අනුපාත (exchange rates) තේරුම් ගන්න.

• ප්‍රගුණ කළ යුතු ප්‍රස්ථාර:

  • තීරුබදු/කෝටා ප්‍රස්ථාර: මෙම වෙළෙඳ බාධක රටක් තුළ මිල, ප්‍රමාණ සහ සුභසාධනයට බලපාන ආකාරය පෙන්වන්න.

---

මෙම ව්‍යුහයෙන් උපරිම ප්‍රයෝජන ගන්නා ආකාරය:

මෙම එක් එක් කොටස සඳහා, ඔබ පහත දේ කරන බවට වග බලා ගන්න:

• සංකල්ප තේරුම් ගන්න: අර්ථ දැක්වීම් කටපාඩම් නොකර, එක් එක් සංකල්පයේ තේරුම අවබෝධ කරගන්න.

• ප්‍රවේශමෙන් අඳින්න සහ ලේබල් කරන්න: සෑම ප්‍රස්ථාරයක්ම කිහිප වතාවක් ඇඳීමට පුහුණු වන්න. සෑම දෙයක්ම නිවැරදිව ලේබල් කරන්න (අක්ෂ, වක්‍ර, ලක්ෂ්‍ය).

• ඔබේම වචනවලින් පැහැදිලි කරන්න: ප්‍රස්ථාරය ඇඳීමෙන් පසු, එහි සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න පැහැදිලි කරන්න.

• එය යොදාගන්න: සැබෑ ලෝක උදාහරණ ගැන සිතන්න. නව බද්දක් නිශ්චිත වෙළඳපොළකට බලපාන්නේ කෙසේද? පොලී අනුපාත ඉහළ ගියහොත් ආර්ථිකයට කුමක් සිදුවේද?

මෙම පැහැදිලි ව්‍යුහය අනුගමනය කිරීමෙන්, ඔබට ආර්ථික විද්‍යාව වඩා හොඳින් අවබෝධ කරගත හැකිවා පමණක් නොව, සමාලෝචනය කිරීමට පහසු, මනාව සංවිධානය වූ සටහන් සහ ප්‍රස්ථාර ද ලැබෙනු ඇත.

---

අපගේ අනාගත ලිපි වැඩි දියුණු කිරීමට උපකාර වන ඔබගේ වටිනා ප්‍රතිචාර comment section එකේ තබන්න.